Dalgıç Pompa Seçimi

Eski dönemlerde dalgıç pompa seçimi olayının biraz tahmini verilere göre yapıldığını söylemek mümkünken, günümüzde bu durumun çok değiştiğini söylemek daha doğru olacaktır. Günümüzde dalgıç pompası seçimi yaparken, su çıkartılacak alanın ölçüleri, suyun çıkarılma amacı ve diğer faktörler hesaplanarak, dalgıç pompa seçimi konusunda en ideal seçimi yapabilmeniz mümkün olabilmektedir. Bu konuda birçok firmanın hesaplama araçlarının olduğu görülürken, bu hesaplama araçları sayesinde dalgıç pompa seçiminde en ideal pompa rahatlıkla bulunabilmektedir. Siz de eğer su çıkartacağınız alana ve su çıkarma amacına en uygun dalgıç pompasını arıyorsanız, bu konuda firmamızdan yardım alarak, en uygun dalgıç pompa seçimini yapabilir ve su çıkarma işlemini daha sağlıklı yapabilirsiniz.

Hidrofor Nedir?

Hidrofor veya su deposu bağlantılı sistemler çok katlı binaların su ihtiyacını karşılamak için şehir şebeke basıncı yetersiz kaldığı durumlarda kurulur. Hidrofor ve su deposu ayrı ayrı kullanılabildiği gibi bazı tesisat sistemlerinde beraber de bağlanabilir.
Basıncı düşük suyu, hava ile sıkıştırarak istenen yüksekliğe çıkartan ve otomatik çalışan silindirik depolu pompalama sistemlerine hidrofor (basınçlandırma deposu) denir. Basınçlandırma işlemini tank, pompa ve bunların üzerine takılan yardımcı elemanlar yapar.
 

Hidrofor Çalışma Prensibi

Hidrofor tankı, işletme (çalışma) basıncına göre standartlarla belirtilen kalınlıkta çelik saç malzemeden yapılır. Tankın, hidrofor sistemindeki görevi yardımcı elemanları üzerinde taşımak, su ve havayı bir araya getirerek suya istenilen basınçlandırmayı vermektir. Bir kısım hidrofor tanklarında hava temini için kompresör yerine hava subabı veya hava enjektörü kullanılır. Bazı hidrofor tanklarında ise su ve hava bölgesi bir membranla ayrılır. Membran olarak basınca dayanıklı ve biçimlendirilmiş lastik kullanılır.

Kapalı depo bir hava haznesi görevi yapar. İçine su basıldığında suyun hacmi ile orantılı olarak hava basıncı da artar ve sıkışan hava suyun yüzeyine basınç yapar. Deniz seviyesinde normal atmosfer basıncı (10,33 m.ss) altındadır. Bu basınç suyu yükseltmeye yetmez. Bu basınç tesisatın her yerinde vardır. Depo üzerine konulan bir manometre 0 (sıfır) kg/cm2yi gösterir. Deponun yarısına kadar su doldurulduğunda manometre 1 kg/cm2 gösterir. Teorik olarak suyu 10 m yükseltir. Deponun 2/3‟ü doldurulduğunda manometrede okunan basınç göstergesi 2 kg/cm2; 3/4’ü dolduğunda 3 kg/cm2yi gösterir. Bu basınç suyu teorik olarak 30 metreye yükseltir. Bu suretle elde edilen basınç yetmez. Tesisattan azıcık su kullanılırsa basınç hemen düşer. Ayrıca deponun tamamen su ile dolması tehlikesi de vardır. Bunun için hava kompresörü kullanılır ve basınç otomatiği ile kumanda edilir.
Sistem çalışmaya başlarken depodaki hava basıncı gereken asgari basıncın yarısına kadar yükseltilir. Böylece istenilen basınçta daha fazla su alınır. Tulumbanın hangi basınçlar arasında çalışacağı tespit edilmelidir. Örneğin, 5kg/cm2 basınca ihtiyaç varsa bir basınç otomatiği (prosestat) kullanmak suretiyle pompayı 7 kg/cm2 basınç elde edinceye kadar çalıştırmak gerekir. Bu duruma göre basınç aralığı 2 kg/cm2dir. Bu basınç harcanıncaya kadar tesisata su gider. Basınç 5 kg/cm2ye düşünce basınç otomatiği pompayı yeniden devreye sokar ve su akışı başlar. Depodaki hava tamamen suya karışıp yok oluncaya kadar kompresörün yeniden çalıştırılmasına gerek yoktur.
Hidrofor pompası, suya yeterli basıncı verecek kapasitede olmalı ve ona göre seçilmelidir. Görevi kuyu, depo veya şebekeden aldığı suyu tankta basınçlandırmaktır. Merkezkaç (salyangoz) ve kademeli (santrifüj) tipte yapılır. Pompa motorları dikey veya yatay bağlantı biçiminde üretilir.
Hidrofor yardımcı elemanları (ekipmanları), şiber veya küresel vana, çek valf, güvenlik vanası, hava temin elemanı (hava enjektörü, hava subabı veya kompresör) basınç şalteri, manometre, selenoid vana ve seviye elektrotundan oluşur.
– Şiber veya küresel vana, gerektiğinde su akışını kesmek için kullanılır.
– Çek valf, takılı bulunduğu yerin gerisinde basıncın azalması durumunda, su akışının ters yöne kaçmasını engeller.
– Güvenlik vanası, sistemdeki fazla basıncı dışarı atarak sistemin güvenliğini sağlar.
– Sistem içindeki basınç manometreden okunur ve hava bölgesine bağlanır.
– Selenoid vana hava bölgesine takılarak su seviyesine göre tankın hava emişini sağlar.
– Seviye elektrodu ise su seviyesini kontrol eder ve su bölgesine takılır.
– Hidrofor tankı basıncına göre pompanın çalışmasını basınç şalteri düzenler.
– Hidrofor sistemi elemanları birbirine bağlı ve tamamlayıcı nitelikte çalışır.

Dalgıç Pompa hakkında dikkat edilmesi gerekenler

Dalgıç pompalar genellikle su temini, sulama ve yağmurlama sistemleri, yeraltı
sularının seviyesinin kontrolü ve temiz veya az kirli suların basınçlandırılmasında
kullanılmaktadır. Süs havuzları ve fiskiyeler de bu pompaların kullanılabildiği diğer
uygulamalardır.
Dalgıç pompalar için ideal uygulama yerleri küçük çaplı keson kuyular, derin
kuyular ve tünellerdir. Bakım gerektirmemesi ve sadece akışkan içerisine tamamen
daldırıldıktan sonra kullanılabilmesi nedeniyle herhangi bir bina veya özel yer
hazırlığı gerektirmezler.
Tamamen akışkan içerisinde çalıştıklarından, gürültü ve titreşime neden
olmazlar. Ayrıca pompa ve motorun kullanıcı tarafından müdahale edilemeyecek
şartlarda bulunması nedeniyle, hatalardan kaynaklanabilecek arızalar asgari
seviyededir.
Dalgıç pompaların kullanımında aşağıdaki noktalara dikkat edilmesinde fayda
vardır:
1- Pompanın kuyuya montajından önce, hem kuyunun, hem de pompanın kullanım
amacına uygun olduğundan emin olunmalıdır. Kuyu debisinin kullanıcının ihtiyacını
karşılamaya yeterli olduğu kontrol edilmeli, monte edilecek pompanın debi ve basma
yüksekliğinin amaca uygun olduğu görülmelidir.
2 – Kuyunun kum temizliği yapılmış olmalı, akışkan içerisindeki kum, tortu vb. partikül
miktarının pompanın işletme limitlerini aşmadığından emin olunmalıdır.
3 – Pompa asla kuyunun dibine kadar indirilmemeli, motorun alt noktası kuyu
dibinden asgari 2 m daha yukarıda olacak şekilde montaj gerçekleştirilmelidir.
4 – Dalgıç pompa, soğuk su için üretilen tiplerinde, sıcaklığı en fazla 30 oC’a kadar
olan akışkanlar ile kullanım için geliştirilmiştir. Akışkan sıcaklığının daha yüksek
olduğu durumlarda özel olarak üretilmiş dalgıç pompa ve motorlarının kullanımı
gerekmektedir.
5 – Dalgıç pompalar, içerisinde hava veya gaz bulunmayan, temiz sular ile kullanım
için dizayn edilmiştir. Eğer akışkan temiz değil ise, içerisinde hava veya gaz
mevcutsa pompa verimi ve kullanım ömrünün düşebileceği göz önünde
bulundurulmalıdır.
6 – Dalgıç motorun yeterli soğutulabilmesi için, motor çevresinde yeterli akışkan
akışının sağlandığından emin olunmalıdır. Keson kuyular, su depoları veya havuzlar
gibi geniş hacimli ortamlarda kullanılacak dalgıç pompalar muhakkak soğutma
gömleği ile kullanılmalıdır.
7 – Kuyu içerisindeki pompa hakkında mümkün olabilecek her türlü bilginin, izleme
ve kontrol amacıyla, kullanılmasına çalışılmalıdır. Pompa, elektrik motoru ve
sistemin durumu hakkında bilgi edinmek üzere kullanılabilecek kuyu çıkış ağzındaki
manometre, özellikle büyük güçlerdeki dalgıç motorlarına ait elektrik kontrol panosu,
üzerindeki her fazın akım ve voltajlarını izlemeye yarayan voltmetre ve ampermetre
gibi cihazların nasıl faydalı olarak kullanılabileceği hakkında bilgi sahibi olunmalıdır.
8 – Elektrik kontrol panolarının elektrik şebekesinden kaynaklanabilecek faz
kesilmesi, yüksek veya düşük voltaj, fazlar arasında voltaj dengesizliği vb.
sorunlarda dalgıç motorun korunmasını sağlayabilecek özelliklerde olması
gerekmektedir. Ayrıca elektrik motorunun aşırı akımdan korunmasında kullanılan
sistemin ayarlarının çevre sıcaklığından etkilenmeyecek tipte olması son derece
önemlidir.
9 – Elektrik kontrol panosundaki aşırı akım koruması sistemin ayarı, monofaze veya
direkt kalkışlı sistemlerde asla motor etiketinde belirtilen nominal akım değerinden
daha yüksek bir değere ayarlanmamalıdır. Emniyet açısından etiketteki nominal
akımın %90’ına ayarlanması tavsiye edilir. Yıldız – üçgen kalkışlı sistemlerde motor
termik koruması etikette belirtilen nominal akımın %57’sinden daha yüksek bir
değere ayarlanmamalıdır. Emniyetli bir değer olarak etiket akımının yarısına
ayarlanması tavsiye edilir.
10- Pompanın susuz kalarak hasar görmemesi amacıyla işletmeye alma işlemi
esnasında kuru çalışmaya karşı koruma sisteminin(SSR) çalışır durumda olduğu
muhakkak kontrol edilmeli, elektrik kontrol panosu içerisinden seviye elektrotunun
hassasiyet ayarları yapılmalıdır.
11 – Dalgıç motorunun şalt sayısının sınırlandırılması bir zorunluluktur. Kuru
çalışmaya karşı korumanın bir veya iki elektrot ile sağlandığı sistemlerde, su seviyesi
normal duruma geldikten sonra motorun hemen çalıştırılmayıp, minimum 5 dakikalık
bir gecikme süresinden sonra çalışmaya başlatılmalıdır. Dalgıç pompalar kullanılarak
gerçekleştirilen hidrofor uygulamalarında, basınç şalterinin alt ve üst basınç
ayarlarının, şalt sayısını istenilen seviyede tutacak şekilde gerçekleştirilmesi ve
kapalı genleşme deposunun uygun hacimde olduğunun kontrol edilmesi, olası
hasarların önüne geçecektir.
12 – Bir tank veya havuz içerisine yatay olarak monte edilen, kademe sayısı fazla
olan pompalarda; pompa ve motorun birkaç noktadan desteklenmesi önemlidir.
Buna dikkat edilmemesi durumunda cihaz ve tesisin hasar görmesine neden
olabilecek olasılıklar ortaya çıkabilir.